Trzeci migdał, czyli migdałek gardłowy, jest naturalnym elementem układu odpornościowego dziecka. Problem pojawia się wtedy, gdy jego przerost zaczyna utrudniać oddychanie przez nos, wpływać na jakość snu lub funkcjonowanie uszu i słuch.

Oddychanie przez usta, chrapanie, przewlekle zatkany nos, niespokojny sen czy nawracające problemy z uszami mogą być sygnałami, które warto skonsultować z laryngologiem.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest trzeci migdał, jakie objawy może powodować jego przerost, jak wygląda diagnostyka oraz kiedy lekarz może rozważyć leczenie operacyjne. → Podejrzewasz przerost trzeciego migdałka? Sprawdź diagnostykę trzeciego migdałka w OTOLARYNGOLODZY24

Co to jest trzeci migdał?

Trzeci migdał, nazywany również migdałkiem gardłowym, znajduje się w nosogardle – w górnej części gardła, za jamą nosową. W przeciwieństwie do migdałków podniebiennych, które można zobaczyć po szerokim otwarciu ust, migdałek gardłowy znajduje się w miejscu niewidocznym podczas zwykłego oglądania gardła. Jest zbudowany z tkanki limfatycznej i stanowi część układu odpornościowego. Szczególnie w pierwszych latach życia uczestniczy w odpowiedzi immunologicznej organizmu na kontakt z drobnoustrojami. Wraz z rozwojem dziecka znaczenie migdałka gardłowego stopniowo się zmniejsza, a jego tkanka zazwyczaj zaczyna ulegać stopniowej inwolucji.

Dlaczego trzeci migdał może się powiększać?

Migdałek gardłowy jest elementem układu odpornościowego i ma kontakt z antygenami docierającymi do organizmu przez nos i jamę ustną. Jego powiększenie może być związane m.in. z reakcją tkanki limfatycznej na powtarzające się infekcje. Znaczenie mogą mieć również inne czynniki, w tym przewlekły stan zapalny czy współistniejące choroby alergiczne. Nie u każdego dziecka powiększony migdałek powoduje dolegliwości. Znaczenie kliniczne ma przede wszystkim to, czy jego wielkość i położenie wpływają na drożność nosogardła, oddychanie, sen lub funkcjonowanie uszu. Dlatego sama informacja, że dziecko ma „duży trzeci migdał”, nie przesądza jeszcze o konieczności leczenia operacyjnego.

Jakie objawy może dawać przerośnięty trzeci migdał?

Objawy zależą od stopnia przerostu migdałka gardłowego oraz jego wpływu na sąsiednie struktury.

Do najczęściej obserwowanych dolegliwości należą:

  • przewlekle zatkany nos,
  • utrudnione oddychanie przez nos,
  • oddychanie przez usta,
  • chrapanie,
  • niespokojny sen,
  • obserwowane przerwy w oddychaniu podczas snu,
  • zmienione, nosowe brzmienie głosu,
  • nawracające problemy z uszami,
  • pogorszenie słuchu,
  • nawracające infekcje górnych dróg oddechowych.

U części dzieci jednocześnie występuje również przerost migdałków podniebiennych, co może dodatkowo wpływać na drożność górnych dróg oddechowych. Warto pamiętać, że podobne objawy mogą mieć także inne przyczyny. Samo chrapanie czy oddychanie przez usta nie jest wystarczające do rozpoznania przerostu trzeciego migdałka.

Trzeci migdał a oddychanie przez usta

Powiększony migdałek gardłowy może ograniczać drożność nosogardła. Dziecko, które ma trudności z oddychaniem przez nos, zaczyna częściej oddychać przez usta. Rodzice mogą zauważyć, że dziecko:

  • śpi z otwartymi ustami,
  • w ciągu dnia często ma otwarte usta,
  • sprawia wrażenie, jakby stale miało zatkany nos,
  • oddycha głośno podczas snu,
  • chrapie.

Przewlekłego oddychania przez usta nie należy jednak automatycznie przypisywać trzeciemu migdałkowi. Przyczyną niedrożności nosa mogą być również inne problemy laryngologiczne lub alergiczne.

Trzeci migdał a chrapanie i bezdechy podczas snu

Jednym z objawów, który często zwraca uwagę rodziców, jest chrapanie dziecka. Powiększony migdałek gardłowy – szczególnie gdy współistnieje z powiększeniem migdałków podniebiennych – może przyczyniać się do zwężenia górnych dróg oddechowych podczas snu. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których oprócz chrapania rodzice obserwują:

  • przerwy w oddychaniu,
  • niespokojny sen,
  • częste wybudzanie,
  • nadmierne pocenie podczas snu,
  • nietypową pozycję podczas spania,
  • wyraźne zmęczenie lub problemy z funkcjonowaniem w ciągu dnia.

Takie objawy powinny zostać omówione z lekarzem.

Trzeci migdał a uszy i słuch

Migdałek gardłowy znajduje się w sąsiedztwie ujść trąbek słuchowych, które odpowiadają m.in. za prawidłową wentylację ucha środkowego. Przerost migdałka gardłowego może współistnieć z zaburzeniami funkcjonowania trąbek słuchowych. U części dzieci może prowadzić do powstawania podciśnienia lub gromadzenia się płynu w uchu środkowym.

Rodzice mogą wtedy zauważyć m.in.:

  • pogorszenie słuchu,
  • częste proszenie o powtórzenie,
  • głośniejsze ustawianie telewizora,
  • problemy z koncentracją,
  • nawracające problemy z uszami.

W takiej sytuacji lekarz może zalecić wykonanie odpowiednich badań słuchu, np. tympanometrii lub innych badań audiologicznych dobranych do wieku dziecka i problemu klinicznego. → Badania słuchu u dzieci w OTOLARYNGOLODZY24 → Wysiękowe zapalenie ucha i drenaż uszu – dowiedz się więcej

Jak sprawdzić trzeci migdał?

Diagnostyka rozpoczyna się od rozmowy z rodzicem oraz badania laryngologicznego dziecka.Ponieważ migdałek gardłowy znajduje się w nosogardle, nie można go zobaczyć podczas zwykłego oglądania gardła.Jedną z metod umożliwiających jego bezpośrednią ocenę jest fiberoskopia.

Podczas badania lekarz wprowadza przez nos cienki, elastyczny fiberoskop wyposażony w układ optyczny. Pozwala to ocenić nosogardło, wielkość migdałka oraz jego relację do otaczających struktur.→ Fiberoskopia Warszawa – jak wygląda badanie w OTOLARYNGOLODZY24?

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o samym badaniu, jego przebiegu i przygotowaniu:→ Fiberoskopia – kompleksowy przewodnik po badaniu

Fiberoskopia czy RTG trzeciego migdałka?

Do oceny nosogardła wykorzystywane są różne metody diagnostyczne.Fiberoskopia umożliwia bezpośrednią ocenę struktur nosogardła. Badanie RTG przedstawia natomiast ich obraz w inny sposób i wiąże się z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego.Dobór metody powinien uwzględniać sytuację kliniczną dziecka, jego wiek, możliwość współpracy podczas badania oraz cel diagnostyki.Temu zagadnieniu poświęciliśmy osobny artykuł:→ Fiberoskopia czy RTG? Dlaczego w diagnostyce nosogardła coraz częściej wykorzystuje się badanie endoskopowe?

Czy duży trzeci migdał zawsze wymaga leczenia?

Odpowiedź brzmi – Nie.

Sama wielkość migdałka gardłowego nie powinna być jedynym kryterium podejmowania decyzji o dalszym leczeniu. Lekarz bierze pod uwagę przede wszystkim:

  • rodzaj i nasilenie objawów,
  • stopień utrudnienia oddychania przez nos,
  • występowanie chrapania lub zaburzeń oddychania podczas snu,
  • stan uszu,
  • wpływ problemu na słuch,
  • częstość i charakter dolegliwości,
  • wyniki badania laryngologicznego i badań dodatkowych.

Dalsze postępowanie dobierane jest indywidualnie do sytuacji dziecka.

Jak leczy się przerost trzeciego migdałka?

Sposób leczenia zależy od przyczyny dolegliwości, ich nasilenia oraz wyników diagnostyki.W części przypadków lekarz może zalecić obserwację lub odpowiednio dobrane leczenie zachowawcze. Jeżeli współistnieją inne problemy, np. alergia, zapalenie błony śluzowej nosa czy choroby uszu, mogą one również wymagać leczenia.Jeżeli przerost migdałka powoduje istotne dolegliwości i istnieją odpowiednie wskazania kliniczne, lekarz może rozważyć leczenie operacyjne.

Kiedy rozważa się usunięcie trzeciego migdałka?

Zabieg usunięcia migdałka gardłowego nazywany jest adenotomią.Decyzja o wykonaniu zabiegu jest podejmowana indywidualnie. Znaczenie mogą mieć m.in. utrzymująca się niedrożność nosa, zaburzenia oddychania podczas snu, problemy dotyczące ucha środkowego i słuchu oraz inne dolegliwości związane z przerostem migdałka.Nie każdy przerośnięty migdałek wymaga operacji. Szczegółowe informacje dotyczące wskazań, przygotowania, przebiegu zabiegu oraz opieki pooperacyjnej znajdziesz na osobnej stronie: → Adenotomia Warszawa – usunięcie trzeciego migdałka

Trzeci migdał a migdałki podniebienne – czy to to samo?

Odpowiedź brzmi –Nie.

Migdałek gardłowy, czyli trzeci migdał, znajduje się w nosogardle i nie jest widoczny po zwykłym otwarciu ust.

Migdałki podniebienne znajdują się natomiast po obu stronach gardła i zazwyczaj można je zobaczyć podczas standardowego badania jamy ustnej i gardła.

U dziecka może występować przerost samego migdałka gardłowego, samych migdałków podniebiennych lub obu jednocześnie. Jeżeli konieczne jest leczenie operacyjne migdałków podniebiennych, lekarz może – zależnie od wskazań – rozważyć ich częściowe zmniejszenie (tonsillotomię) lub całkowite usunięcie (tonsillektomię). → Migdałki podniebienne – przeczytaj więcej

Czy trzeci migdał może się zmniejszyć?

Migdałek gardłowy jest najbardziej aktywny w okresie dzieciństwa. Wraz z dojrzewaniem układu odpornościowego jego tkanka zazwyczaj stopniowo ulega zmniejszeniu.

Nie oznacza to jednak, że przy nasilonych objawach zawsze należy czekać na samoistne zmniejszenie migdałka.

Jeżeli przerost wpływa na oddychanie, sen, funkcjonowanie uszu lub słuch dziecka, warto przeprowadzić diagnostykę i wspólnie z lekarzem ustalić dalsze postępowanie.

Czy trzeci migdał może odrosnąć po adenotomii?

Po adenotomii pozostawiona lub odrastająca tkanka limfatyczna może u części dzieci ponownie zwiększyć swoją objętość. Nie oznacza to jednak, że u każdego dziecka po zabiegu dojdzie do ponownego wystąpienia problemu.

Jeżeli po wcześniejszej adenotomii ponownie pojawiają się przewlekła niedrożność nosa, chrapanie, oddychanie przez usta lub problemy z uszami, dziecko powinno zostać ponownie ocenione przez laryngologa.

Najczęściej zadawane pytania o trzeci migdał

Czy trzeci migdał można zobaczyć po otwarciu ust?

Nie. Migdałek gardłowy znajduje się w nosogardle, dlatego nie jest widoczny podczas zwykłego oglądania gardła. Jedną z metod jego bezpośredniej oceny jest fiberoskopia.

Czy chrapanie oznacza przerośnięty trzeci migdał?

Nie zawsze. Przerost migdałka gardłowego jest jedną z możliwych przyczyn chrapania u dzieci, ale podobny objaw może występować również z innych powodów.

Czy trzeci migdał może powodować problemy ze słuchem?

Może współistnieć z zaburzeniami funkcjonowania trąbek słuchowych i ucha środkowego, dlatego u części dzieci z przerostem migdałka lekarz zaleca diagnostykę słuchu.

Czy trzeci migdał zawsze trzeba usuwać?

Nie. Decyzja dotycząca leczenia zależy przede wszystkim od objawów dziecka, wyników badania oraz wpływu przerostu na oddychanie, sen i funkcjonowanie uszu.

Jakie badanie najlepiej pokazuje trzeci migdał?

Jedną z metod umożliwiających bezpośrednią ocenę migdałka gardłowego jest fiberoskopia. O wyborze odpowiedniej metody diagnostycznej powinien jednak zdecydować lekarz, uwzględniając sytuację konkretnego dziecka.

Czy przerośnięty trzeci migdał może powodować bezdechy?

Przerost migdałka gardłowego może być jednym z czynników prowadzących do zwężenia górnych dróg oddechowych podczas snu. Jeżeli rodzice obserwują u dziecka przerwy w oddychaniu, problem wymaga konsultacji lekarskiej.

Diagnostyka trzeciego migdałka w Warszawie

Jeżeli u dziecka występują przewlekła niedrożność nosa, oddychanie przez usta, chrapanie, zaburzenia snu lub problemy z uszami i słuchem, warto skonsultować objawy z laryngologiem.

W OTOLARYNGOLODZY24 w Warszawie możliwe jest przeprowadzenie konsultacji laryngologicznej oraz – zależnie od wskazań – rozszerzenie diagnostyki m.in. o fiberoskopową ocenę nosogardła i odpowiednio dobrane badania słuchu.[UMÓW KONSULTACJĘ] → Trzeci migdał u dziecka – diagnostyka i leczenie w OTOLARYNGOLODZY24