Manewr Epleya – skuteczne leczenie łagodnych napadowych zawrotów głowy

Manewr Epleya to jedna z najczęściej stosowanych metod leczenia łagodnych napadowych zawrotów głowy (BPPV). Jest to nieinwazyjny manewr repozycyjny, którego celem jest przemieszczenie przemieszczonych otolitów, potocznie nazywanych „kryształkami”, z kanału półkolistego do właściwego miejsca w narządzie przedsionkowym.

BPPV jest częstą przyczyną krótkotrwałych, napadowych zawrotów głowy pojawiających się podczas zmiany pozycji głowy – między innymi przy wstawaniu z łóżka, obracaniu się na drugi bok, pochylaniu lub odchylaniu głowy. Objawom może towarzyszyć charakterystyczny oczopląs, nudności lub uczucie zaburzenia równowagi.

Na czym polega manewr Epleya?

Manewr Epleya składa się z odpowiednio dobranej sekwencji zmian pozycji głowy i ciała. Ich zadaniem jest wykorzystanie działania grawitacji do przemieszczenia otolitów znajdujących się w niewłaściwym miejscu.

Przed wykonaniem manewru konieczne jest ustalenie, które ucho i który kanał półkolisty są zajęte. W tym celu lekarz przeprowadza badanie otoneurologiczne, a w zależności od sytuacji wykonuje między innymi próby pozycjonalne, takie jak próba Dix–Hallpike’a.

Prawidłowo wykonany manewr może prowadzić do szybkiego zmniejszenia lub ustąpienia napadowych zawrotów głowy.

Kiedy stosuje się manewr Epleya?

Manewr Epleya stosuje się przede wszystkim u pacjentów z rozpoznanym BPPV kanału półkolistego tylnego. Typowe objawy to:

• krótkotrwałe, napadowe zawroty głowy,
• zawroty pojawiające się przy zmianie pozycji głowy,
• uczucie wirowania podczas obracania się w łóżku,
• zawroty podczas wstawania lub kładzenia się,
• zawroty podczas pochylania lub odchylania głowy,
• nudności towarzyszące zawrotom,
• zaburzenia równowagi po napadzie.

W przypadku występowania zawrotów głowy ważne jest jednak prawidłowe ustalenie ich przyczyny. Nie każdy rodzaj zawrotów głowy jest związany z BPPV i nie w każdym przypadku manewr Epleya będzie właściwą metodą leczenia.

Jak wygląda wykonanie manewru Epleya?

Manewr wykonywany jest przez lekarza lub odpowiednio przeszkolonego specjalistę. Pacjent przyjmuje kolejno określone pozycje głowy i tułowia, które umożliwiają repozycję otolitów.

Podczas wykonywania manewru mogą wystąpić przejściowe zawroty głowy, oczopląs lub nudności. Objawy te są często związane z reakcją układu przedsionkowego na zmianę pozycji i zazwyczaj ustępują po zakończeniu poszczególnych etapów procedury.

Czasami konieczne jest powtórzenie manewru lub zastosowanie innej techniki repozycyjnej – zależnie od rodzaju i lokalizacji zaburzenia.

Czy manewr Epleya jest bezpieczny?

Manewr Epleya jest metodą nieinwazyjną i na ogół dobrze tolerowaną. Powinien być jednak wykonywany po odpowiedniej ocenie pacjenta i wykluczeniu przeciwwskazań do określonych ruchów głowy i szyi.

Szczególnej ostrożności wymagają między innymi pacjenci z istotnymi problemami w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa, ograniczeniem ruchomości szyi czy niektórymi chorobami naczyniowymi.

W przypadku nowych, silnych lub nietypowych zawrotów głowy, zwłaszcza jeśli towarzyszą im objawy neurologiczne, zaburzenia mowy, widzenia, osłabienie kończyn, silny ból głowy lub utrata przytomności, konieczna jest pilna diagnostyka lekarska.